Hướng Dẫn Nuôi Cấy Bùn Vi Sinh Cho Trạm Xử Lý Nước Thải [2026]

Quá trình khởi động (Start-up) một trạm xử lý nước thải sinh học mới xây dựng hoặc tái khởi động lại hệ thống sau sự cố chết vi sinh đòi hỏi kỹ sư vận hành phải nắm vững kỹ thuật nuôi cấy bùn vi sinh cho trạm nước thải. Nếu nuôi cấy sai phương pháp, vi sinh vật sẽ không thể thích nghi với độc tính của nguồn nước, dẫn đến hiện tượng bùn khó lắng, nước đầu ra đục ngầu và bốc mùi hôi thối.

Công ty TNHH Môi Trường Xuyên Việt xin chia sẻ quy trình 4 giai đoạn nuôi cấy bùn vi sinh cho trạm nước thải chuẩn kỹ thuật trong 15 – 20 ngày.

1. 3 Điều kiện môi trường tiên quyết để nuôi cấy bùn vi sinh thành công

Trước khi tiến hành châm men vi sinh hoặc bùn mồi, bắt buộc phải kiểm soát các thông số trong bể Aerotank đạt ngưỡng tối ưu:

1. Độ pH tối ưu: Duy trì trong khoảng pH = 6.8 – 7.8. Nếu pH 8.5, bổ sung Axit H2SO4 loãng.
2. Hàm lượng Oxy hòa tan (DO): Duy trì liên tục DO = 2.0 – 4.0 mg/L bằng quạt thổi khí. Tuyệt đối không để DO < 1.5 mg/L làm vi sinh hiếu khí bị ngạt.
3. Cân bằng dinh dưỡng (BOD : N : P): Theo tỷ lệ vàng BOD : N : P = 100 : 5 : 1. Nếu nước thải thiếu dinh dưỡng, bổ sung thêm Mật rỉ đường (nguồn Carbon), Ure (nguồn Nitơ) và DAP (nguồn Photpho).

2. Quy trình 4 giai đoạn nuôi cấy bùn vi sinh chuẩn 15 ngày

Giai đoạn 1: Chuẩn bị bể & Cấy mồi giống vi sinh (Ngày 1 – Ngày 3)

• Bơm nước sạch hoặc nước thải pha loãng (50% nước thải + 50% nước sạch) vào đầy bể Aerotank.
• Khởi động quạt thổi khí sục khí liên tục 24/24h để bão hòa oxy hòa tan.
• Châm bùn hoạt tính ép đặc (khoảng 5% – 10% thể tích bể) hoặc châm chế phẩm Men vi sinh Microbe-Lift IND với liều lượng khởi động: 20 – 40 ppm (20 – 40 mL/m³ bể).

Giai đoạn 2: Bổ sung dinh dưỡng & Nuôi tĩnh không tải (Ngày 4 – Ngày 7)

• Châm mật rỉ đường, Ure và DAP hàng ngày theo định mức tính toán để vi sinh vật nhân đôi sinh khối.
• Quạt sục khí chạy liên tục, chưa cấp nước thải mới vào bể (chạy tuần hoàn kín).
• Đo chỉ số lắng SV30 hàng ngày. Mục tiêu sau 7 ngày: SV30 đạt từ 10% – 15%, xuất hiện các bông bùn nhỏ màu vàng nâu.

Giai đoạn 3: Tải nạp nước thải từng bước (Thuần hóa vi sinh) (Ngày 8 – Ngày 12)

• Bắt đầu bơm nước thải đầu vào với tải lượng 20% → 50% → 80% công suất thiết kế.
• Bật bơm bùn tuần hoàn từ bể lắng về bể Aerotank với lưu lượng tuần hoàn 50% – 100%.
• Đo kiểm nồng độ vi sinh MLSS. Mục tiêu: MLSS tăng dần từ 1.500 → 2.500 mg/L.

Giai đoạn 4: Hoạt động 100% công suất & Ổn định (Ngày 13 – Ngày 15)

• Nâng tải lượng lên 100% công suất thiết kế.
• Bông bùn vi sinh lúc này kết khối to, màu nâu sẫm, mùi đất mùn tự nhiên, lắng nhanh trong 5 – 10 phút. Nước bên trên trong suốt, SV30 đạt từ 25% – 35%, MLSS = 3.000 – 4.500 mg/L.

3. Bảng nhật ký theo dõi thông số nuôi cấy vi sinh qua từng ngày

4. 3 Lỗi phổ biến khiến nuôi cấy vi sinh thất bại và cách khắc phục

1. Bể nổi nhiều bọt trắng xốp dày đặc: Do nồng độ vi sinh vật còn quá thấp so với lượng chất hữu cơ đầu vào (tải lượng F/M quá cao). Cách khắc phục: Giảm lượng nước thải nạp vào, tăng cường sục khí và bổ sung thêm men vi sinh.
2. Bùn bị đen và bốc mùi trứng thối: Do thiếu hụt oxy hòa tan (DO < 1.0 mg/L) dẫn đến chết vi sinh hiếu khí. Cách khắc phục: Tăng công suất quạt thổi khí, kiểm tra đĩa thổi khí bị tắc.
3. Bùn mịn lơ lửng không lắng (SVI > 200): Do thiếu hụt chất dinh dưỡng Nitơ hoặc Photpho. Cách khắc phục: Bổ sung thêm phân Ure và DAP.

5. Câu hỏi thường gặp về nuôi cấy bùn vi sinh (FAQ)

},
{
“@type”: “Question”,
“name”: “Bùn vi sinh khỏe mạnh có đặc điểm gì?”,
“acceptedAnswer”: {
“@type”: “Answer”,
“text”: “Bùn có màu nâu sẫm, mùi đất mùn ẩm tự nhiên và lắng nhanh trong 5 – 10 phút.”
}
}
] }