Hướng dẫn thay than lọc nước khi chuyển đổi từ than gáo dừa (500 kg/m³) sang than hoạt tính gỗ tràm (420 kg/m³) yêu cầu kỹ sư tính toán theo thể tích nạp chiếm chỗ (lít hoặc m³) thay vì giữ nguyên số kg cũ. Nhờ khối lượng thể tích xốp nhẹ hơn 15 – 20%, cột lọc composite nạp than gỗ tràm cần ít khối lượng cân hơn cho cùng chiều cao tầng lọc, đồng thời giảm cường độ sục rửa ngược xuống 22 – 26 m/h.

Lựa chọn đúng cỡ hạt 8×20 mesh (0.84–2.38 mm) giúp cột lọc composite giữ ổn định chênh áp thủy lực
Công thức quy đổi tải trọng nạp than hoạt tính gỗ tràm theo thể tích cột
Một sai lầm phổ biến khi đặt vật liệu thay thế là lấy đúng số kg than gáo dừa cũ để mua than gỗ tràm. Vì tỷ trọng đổ đống của than hoạt tính gỗ tràm trung bình chỉ đạt 420 kg/m³ (dải 380 – 480 kg/m³), thấp hơn đáng kể so với 500 kg/m³ của than gáo dừa, việc đổ cùng số kg sẽ làm lớp than dâng cao quá mức và tràn vào lưới lọc trên (Top Strainer) khi sục rửa ngược.
Công thức tính toán thể tích và khối lượng nạp chuẩn xác cho cột trụ đứng:
- Thể tích lớp than cần nạp (V): V = π × (D² / 4) × H (trong đó D là đường kính trong cột tính bằng mét; H là chiều cao tầng than thiết kế tính bằng mét, thường chiếm 35% – 45% chiều cao thân cột).
- Khối lượng than gỗ tràm cần mua (M): M = V × 420 kg/m³ (tương đương 0.42 kg cho mỗi 1 lít thể tích lớp than).
- Hệ số quy đổi nhanh từ than gáo dừa cũ: M(gỗ tràm) ≈ M(gáo dừa cũ) × 0.84.
- Thời gian tiếp xúc lưu rỗng (EBCT): EBCT = V / Q (khuyến nghị giữ mức 8 – 15 phút với nước cấp, hoặc 20 – 30 phút với nước thải màu/COD; lưu lượng Q tính bằng m³/phút).
Tham khảo thêm phương pháp tính tổng thể tích vật liệu theo công suất trạm lọc tại bài công thức tính định mức than hoạt tính bể lọc.
Bảng quy đổi định mức nạp cho các mã cột Composite 1054 đến 3672
Bảng dưới đây tính toán sẵn thể tích vật liệu chuẩn cho tầng sỏi đỡ, cát thạch anh và tầng than hoạt tính gỗ tràm (tỷ trọng danh định 420 kg/m³, cỡ hạt 8×20 mesh) cùng lưu lượng bơm sục rửa ngược khuyến nghị:
| Mã Cột Composite | Kích Thước (D × H, mm) | Thể Tích Tầng Than (~40% cột) | Trọng Lượng Than Gáo Dừa Cũ (~500 kg/m³) | Trọng Lượng Than Gỗ Tràm Quy Đổi (~420 kg/m³) | Lưu Lượng Rửa Ngược Chuẩn (24 m/h) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1054 | 250 × 1.400 | 25 – 30 lít | 13 – 15 kg | 11 – 12.5 kg (Nửa bao 25kg) | 1.1 – 1.3 m³/h |
| 1252 | 300 × 1.320 | 35 – 40 lít | 18 – 20 kg | 15 – 17 kg (~0.7 bao 25kg) | 1.6 – 1.8 m³/h |
| 1465 | 350 × 1.650 | 60 – 70 lít | 30 – 35 kg | 25 – 30 kg (~1.2 bao 25kg) | 2.2 – 2.5 m³/h |
| 1865 | 450 × 1.650 | 100 – 120 lít | 50 – 60 kg | 42 – 50 kg (~2 bao 25kg) | 3.5 – 4.0 m³/h |
| 2162 | 530 × 1.580 | 140 – 160 lít | 70 – 80 kg | 59 – 67 kg (~2.5 bao 25kg) | 4.8 – 5.4 m³/h |
| 2472 | 600 × 1.850 | 200 – 220 lít | 100 – 110 kg | 84 – 92 kg (~3.5 bao 25kg) | 6.2 – 7.0 m³/h |
| 3072 | 750 × 1.850 | 320 – 350 lít | 160 – 175 kg | 135 – 147 kg (~5.5 bao 25kg) | 9.5 – 11.0 m³/h |
| 3672 | 900 × 1.850 | 450 – 500 lít | 225 – 250 kg | 189 – 210 kg (~8 bao 25kg) | 13.5 – 16.0 m³/h |
Lưu ý kỹ thuật: Luôn giữ tối thiểu 30% – 35% khoảng trống tự do (Freeboard) phía trên bề mặt lớp than để tầng vật liệu có không gian giãn nở 25% – 35% khi sục rửa ngược.

Cần ngâm ẩm vật liệu và xả rửa kỹ sau khi đổ vào cột composite trước khi đưa nước qua màng RO
Quy trình 6 bước thay vật liệu lọc trong cột Composite chuẩn kỹ sư
Khi bảo trì định kỳ (sau 12 – 18 tháng vận hành hoặc khi kiểm tra thấy dấu hiệu than hoạt tính bão hòa), đội kỹ thuật cần thực hiện đúng trình tự 6 bước sau để không làm gãy ống trục trung tâm (Riser Pipe) và vỡ lưới chụp lọc:
- Ngắt nguồn điện, khóa van và xả áp bồn lọc: Tắt bơm cấp, đóng van tổng đầu vào, mở van xả đáy hoặc van xả khí trên đỉnh cột để đưa áp suất bên trong về 0 bar.
- Hút bỏ vật liệu cũ và kiểm tra lõi ống trung tâm: Tháo van điều khiển (Runxin hoặc van tay) khỏi cổ ren cột composite. Dùng bơm hút bùn hoặc nghiêng nhẹ cột để lấy hết than cũ, sỏi cát bẩn; xịt rửa sạch thành trong cột và kiểm tra lưới chụp lọc đáy/đỉnh xem có bị nứt rạn hay không.
- Bịt kín miệng ống trục trước khi đổ vật liệu: Dùng băng keo hoặc nắp nhựa bịt đầu ống đứng trung tâm ở chính giữa cột, đảm bảo ống nằm thẳng tâm cột và miệng ống bằng mép ren cổ bồn. Tuyệt đối không để hạt cát hoặc hạt than rơi lọt vào lòng ống trung tâm.
- Đổ vật liệu theo đúng thứ tự phân tầng:
- Đổ trước 20 – 30 cm nước sạch vào đáy cột để đệm giảm chấn khi vật liệu rơi xuống.
- Đổ lớp sỏi đỡ thạch anh (2 – 4 mm hoặc 3 – 5 mm) cao 150 – 200 mm ngập qua lưới chụp lọc đáy.
- Đổ lớp cát thạch anh (0.8 – 1.2 mm) dày 300 – 400 mm (hoặc cát mangan nếu cần khử sắt/mangan).
- Đổ lớp than hoạt tính gỗ tràm lọc nước cỡ hạt 8×20 mesh theo khối lượng bảng quy đổi trên.
- Ngâm ủ đẩy khí (4 – 6 giờ): Rút nắp bịt ống trung tâm, lắp chặt đầu van điều khiển. Bơm nước sạch từ từ ngập qua lớp than và ngâm ủ trong 4 – 6 giờ (hoặc qua đêm nếu có thời gian) để nước thấm vào toàn bộ hệ thống Mesopores và đẩy bọt khí ra ngoài, tránh hiện tượng than nhẹ nổi lên bề mặt khi sục rửa.
- Sục rửa ngược (Backwash) và rửa xuôi (Fast Rinse):
- Chuyển van sang chế độ Backwash, tiết lưu van đầu ra ở cường độ vừa phải (22 – 26 m/h) trong 15 – 20 phút cho đến khi nước xả trong hoàn toàn, không còn bụi mịn.
- Chuyển sang Fast Rinse trong 5 – 10 phút để nén ổn định lại bề mặt tầng lọc rồi mới chuyển sang chế độ Filter (Lọc) cấp nước qua hệ thống sau.
CUNG ỨNG TRỌN BỘ VẬT LIỆU THAY THẾ & HỖ TRỢ KỸ THUẬT
Công ty TNHH Môi Trường Xuyên Việt phân phối trọn gói Than Hoạt Tính Gỗ Tràm (hạt 8×20, 4×8 mesh), cát thạch anh, sỏi đỡ, cát mangan và van Runxin cho hệ thống lọc composite công nghiệp. Liên hệ ngay Hotline tổng kho TP.HCM để kỹ sư bóc tách khối lượng theo mã cột và gửi báo giá chiết khấu sỉ:
Hotline Kỹ Thuật: 0903.018.135 • Kho 1: 11A TL43, Q.12 • Kho 2: Nhị Bình 19, Hóc Môn
Câu hỏi thường gặp khi thay thế vật liệu lọc trong cột Composite
Tại sao cần ngâm ủ nước trước khi sục rửa ngược than hoạt tính gỗ tràm?
Vì than hoạt tính gỗ tràm có tỷ trọng nhẹ (~420 kg/m³) và độ xốp rất cao (BET 800 – 1.100 m²/g). Lúc mới đổ vào cột, bên trong các mao quản chứa đầy không khí khiến hạt than có sức nổi nhất định; việc ngâm nước trước 4 – 6 giờ giúp không khí thoát ra hết, hạt than ngậm nước nặng và lắng ổn định dưới đáy khi sục rửa.
Cột lọc có đường kính 600mm (mã 2472) đang dùng bơm sục rửa 8 m³/h thì cần chỉnh thế nào khi thay sang than gỗ tràm?
Với cột 2472 (tiết diện ngang 0.283 m²), lưu lượng 8 m³/h tương ứng vận tốc sục rửa 28.3 m/h — hơi cao so với ngưỡng tối ưu 22 – 26 m/h của than gỗ tràm. Kỹ sư chỉ cần khép bớt van bướm/van bi trên đường cấp hoặc đường xả Backwash khoảng 15 – 20% và quan sát kính ngắm (Sight Glass) để đảm bảo không cuốn trôi hạt than nguyên vẹn ra ngoài.

Quý Nhà Thầu & Doanh Nghiệp Cần Tính Toán Số Khối Than Nạp Tháp Khí?
Đội ngũ kỹ sư Môi Trường Xuyên Việt hỗ trợ thẩm định lưu lượng quạt hút, tính toán vận tốc gió mặt v = 0.8 - 1.2 m/s và lập bảng báo giá sỉ tại tổng kho Q.12 & Dĩ An.