Hướng dẫn chi tiết nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải chuẩn nhất 2026

Nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải không chỉ là một tờ giấy ghi chép mà là tài liệu pháp lý bắt buộc theo Thông tư 10/2021/TT-BTNMT và Nghị định 40/2019/NĐ-CP. Doanh nghiệp không duy trì nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải đầy đủ, chính xác sẽ bị phạt từ 50–300 triệu đồng, thậm chí bị đình chỉ xả thải. Hơn 60% biên bản xử phạt môi trường năm 2024 tại các tỉnh phía Nam đều liên quan đến việc thiếu hoặc ghi sai nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải (theo báo cáo Sở TNMT TP.HCM & Đồng Nai).

Bài viết này cung cấp mẫu chuẩn + hướng dẫn ghi chi tiết từng công đoạn, giúp bạn tránh rủi ro pháp lý và vận hành hệ thống ổn định lâu dài.

Xem thêm: Phương pháp Xử lý nước sau lũ.

1. Nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải là gì và tại sao bắt buộc phải có?

Nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải là biểu mẫu ghi nhận hàng ngày tất cả thông số vận hành, tình trạng thiết bị, chất lượng nước đầu vào – đầu ra và các sự cố phát sinh. Đây là bằng chứng duy nhất chứng minh hệ thống của bạn đang hoạt động đúng thiết kế và đạt tiêu chuẩn xả thải QCVN 40:2021/BTNMT (cột A hoặc B).

Thiếu nhật ký vận hành hoặc ghi sai → đoàn thanh tra môi trường có quyền:

• Phạt tiền ngay lập tức

• Yêu cầu dừng xả thải cho đến khi khắc phục

• Không chấp nhận báo cáo quan trắc định kỳ (dù kết quả lab đạt)

2. Các thông số bắt buộc phải ghi trong nhật ký vận hành xử lý nước thải

Nhóm thông số | Các chỉ tiêu bắt buộc ghi hàng ngày | Ghi chú Lưu lượng | Lưu lượng nước thải đầu vào (m³/ngày) & đầu ra | Bắt buộc có đồng hồ đo lưu lượng Bể điều hòa: pH, nhiệt độ, mực nước, thời gian chạy bơm Bể sinh học | DO (oxy hòa tan), MLSS, SVI, thời gian sục khí | DO

Nguồn: Wastewater System Operation and Maintenance Guideline – GGGI 2019 ¹

3. Mẫu nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải chuẩn (có file tải miễn phí)

Mẫu dưới đây được Cục Hạ tầng Kỹ thuật – Bộ Xây dựng và các Sở TNMT khuyến nghị sử dụng:

Tải nhật ký vận hành hệ thống

4. Hướng dẫn ghi nhật ký vận hành từng công đoạn xử lý nước thải

4.1. Bể điều hòa – Song chắn rác – Bơm

• 7h00–7h30: Kiểm tra song chắn rác → ghi khối lượng rác vớt được (kg)

• Đo pH & nhiệt độ nước đầu vào

• Ghi giờ chạy bơm chìm (bơm 1 / bơm 2), thời gian chạy thực tế

• Nếu pH 9 → phải điều chỉnh ngay bằng NaOH hoặc H2SO4 trước khi vào bể sinh học

4.2. Bể sinh học hiếu khí / thiếu khí / MBBR / AAO

Đây là công đoạn quan trọng nhất quyết định hiệu quả xử lý BOD, COD, Nitơ, Photpho.

Thời điểm đo | Thông số bắt buộc ghi | Ngưỡng tối ưu 8h00 | DO (mg/L) | Hiếu khí: 2–4 mg/L 10h00 | MLSS (mg/L) | 2.500–4.000 mg/L 14h00 | SVI (ml/g) | 80–150 16h00 | Thời gian sục khí máy thổi khí (giờ) | ≥ 20 giờ/ngày (hệ thống 500 m³)

DO

4.3. Bể lắng – Thu bùn – Xả bùn tuần hoàn & thừa

• Đo chiều cao lớp bùn mỗi ca (sáng – chiều)

• Ghi giờ chạy bơm tuần hoàn & bơm bùn thừa

• Nếu lớp bùn > 60 cm → phải tăng xả bùn thừa ngay

4.4. Bể khử trùng – Điều chỉnh pH

• Đo pH sau bể lắng (thường 6,5–7,5) → nếu lệch phải bơm H2SO4 hoặc NaOH tự động.

• Đo Clo dư tại điểm cuối bể khử trùng: 0,2–0.5 mg/L (đo bằng máy cầm tay hoặc test kit DPD).

• Ghi lượng hóa chất khử trùng (Chlorine dạng bột/viên/lỏng) bơm vào (kg hoặc lít/ca).

• Nếu Clo dư

4.5. Bể chứa bùn – Máy ép bùn

• Ghi khối lượng bùn thừa đưa vào bể chứa (m³/ngày).

• Ghi % độ ẩm bánh bùn sau ép (mục tiêu ≤ 75–78%).

• Ghi lượng polymer sử dụng (kg polymer/tấn bùn khô).

• Kiểm tra mùi H₂S tại khu vực bùn → nếu nặng phải dùng ngay than hoạt tính tổ ong để khử mùi tức thì.

5. Thiết bị & vật liệu quan trọng giúp vận hành ổn định hệ thống xử lý nước thải

Để nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải luôn đạt và ít sự cố nhất, cần dùng vật liệu chất lượng cao cấp:

Vật liệu | Sản phẩm đề xuất từ Môi Trường Xuyên Việt | Lý do vượt trội Lọc tinh – khử COD, màu, mùi cuối cùng | Than hoạt tính gáo dừa xuất khẩu BG – dạng hạt | Chỉ số iod 900–1000 mg/g, độ tro ≤3%, độ cứng ≥95%, nhập khẩu trực tiếp, đầy đủ CO-CQ Khử mùi H₂S, NH₃ khu vực bùn & khí thải | Than hoạt tính tổ ong lọc khí – khử mùi công nghiệp | Iod >800 mg/g, chịu nhiệt >400°C, thay thế 1 lần/năm, không cần bảo trì thường xuyên

Cả hai sản phẩm đều được Môi Trường Xuyên Việt nhập khẩu chính hãng, giao hàng toàn quốc trong 24–48h.

6. Lỗi thường gặp khi ghi nhật ký và cách khắc phục

Lỗi thường gặp | Hậu quả | Cách khắc phục ngay Ghi thiếu thông số DO, MLSS | Bị coi là không vận hành bể sinh học | Dán checklist cố định tại phòng điều khiển + dùng máy đo tự động kết nối Excel Ghi bút chì hoặc tẩy xóa | Đoàn thanh tra không công nhận | Chỉ dùng bút bi, đóng dấu giáp lai hàng tháng Không ghi sự cố (mất điện, hỏng bơm…) | Mất bằng chứng bất khả kháng | Ghi chi tiết giờ mất điện → giờ khắc phục → ảnh chụp đồng hồ điện/minh chứng hóa đơn sửa chữa Không ký xác nhận người vận hành & lãnh đạo | Toàn bộ nhật ký bị loại | Bắt buộc ký + ghi họ tên + ngày tháng ở cuối mỗi trang

Nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải không chỉ là “thủ tục” mà là công cụ sống còn giúp doanh nghiệp tránh phạt hàng trăm triệu đồng và vận hành ổn định lâu dài. Chỉ cần duy trì ghi chép đầy đủ, chính xác và sử dụng vật liệu lọc chất lượng cao như than hoạt tính chính hãng từ Môi Trường Xuyên Việt, bạn sẽ luôn đạt cột A và yên tâm trước mọi đoàn thanh tra.

Tải nhật ký vận hành hệ thống

Cần tư vấn thêm về hệ thống xử lý nước thải hoặc đặt than hoạt tính khử mùi – khử COD chính hãng, vui lòng liên hệ Hotline: 0903.018.135 – 0918.280.905 hoặc inbox fanpage Môi Trường Xuyên Việt.

Nhật ký vận hành có bắt buộc nộp cho Sở Tài nguyên Môi trường không?

Không nộp định kỳ, nhưng phải xuất trình ngay khi đoàn kiểm tra yêu cầu (Thông tư 10/2021/TT-BTNMT).

Doanh nghiệp dưới 500 m³/ngày có phải ghi nhật ký không?

Có, mọi công suất đều phải ghi nhật ký vận hành theo Nghị định 40/2019/NĐ-CP.

Có thể dùng file Excel thay cho sổ tay được không?

Được, nhưng phải in ra đóng thành sổ, ký tay và đóng dấu giáp lai hàng tháng để làm bằng chứng pháp lý.