5 cách khử trùng nước sinh hoạt sau ngập lụt an toàn và hiệu quả nhất 2025

Sau mỗi trận lũ lụt, khử trùng nước sinh hoạt trở thành việc làm sống còn để ngăn ngừa dịch bệnh đường ruột, tả, lỵ, thương hàn và viêm gan A. Nước ngập thường cuốn theo phân người, động vật, xác chết, hoá chất công nghiệp và hàng triệu vi khuẩn, virus. Nếu tiếp tục dùng nước sinh hoạt bị nhiễm bẩn mà không xử lý đúng cách, hậu quả sức khoẻ có thể rất nghiêm trọng.

Để hỗ trợ người dân nhanh chóng có nước sạch ngay tại nhà, bài viết dưới đây tổng hợp 5 phương pháp đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Mỹ (CDC) và Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo. → Xem ngay kinh nghiệm thực tế: Xử lý nước sau lũ – nước giếng, nước máy bị đục

1. Đun sôi – Cách đơn giản và hiệu quả 100% với mọi loại mầm bệnh

Đun sôi là phương pháp cổ điển nhưng vẫn được WHO xếp hạng “hiệu quả tuyệt đối” vì tiêu diệt được cả vi khuẩn, virus lẫn ký sinh trùng chịu nhiệt cao.

Quy trình chuẩn:

• Lọc thô qua vải sạch để loại bớt bùn đất và tạp chất lơ lửng.
• Đun nước đến khi sôi lăn (bọt nổi mạnh) ít nhất 1 phút (ở độ cao > 2.000 m thì đun 3 phút).
• Đổ ra nồi/nồi áp suất sạch, đậy kín để nguội tự nhiên (tránh để ruồi, bụi tiếp xúc).

Ưu điểm: Không cần hoá chất, không tốn chi phí. Nhược điểm: Không loại được kim loại nặng và một số độc chất hoá học; tốn thời gian và nhiên liệu khi mất điện kéo dài. Trong trường hợp mất điện nhiều ngày, người dân nên ưu tiên kết hợp phương pháp số 2 và số 3 để giảm tải việc đun sôi liên tục.

2. Dùng Clo (Cloramin B hoặc Javel) – Phương pháp phổ biến nhất tại Việt Nam hiện nay

Đây là cách được Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo chính thức sau mọi trận lũ lớn từ năm 2008 đến nay.

Liều lượng chính xác (Thông tư 41/2018/TT-BYT):

Cách làm:

1. Hoà tan hoá chất vào ít nước trước, khuấy đều.
2. Đổ vào bình chứa, đậy kín, lắc mạnh 1 phút.
3. Chờ đúng 30 phút, ngửi thấy mùi clo nhẹ là đạt (nếu không có mùi → tăng liều thêm 50% và chờ thêm 30 phút).

Lưu ý: Nước quá đục phải lắng + lọc thô trước khi khử trùng bằng clo, nếu không clo sẽ bị tiêu hao bởi chất hữu cơ.

3. Sử dụng than hoạt tính chuyên dụng – Loại bỏ clo dư và độc chất hữu cơ còn sót lại

Sau khi đã khử trùng nước sinh hoạt bằng clo, bước tiếp theo bắt buộc là loại bỏ clo dư (vì clo dư lâu dài gây ung thư) và hấp thụ độc chất hữu cơ, thuốc trừ sâu, mùi tanh mà clo không xử lý được.

Than hoạt tính gáo dừa và than cao cấp nhập khẩu hiện là giải pháp tối ưu nhất cho hộ gia đình lẫn khu dân cư sau lũ.

Tại Công ty TNHH Môi Trường Xuyên Việt (thành lập 2011), hai dòng sản phẩm được người dân tin dùng nhất hiện nay:

• Than hoạt tính gáo dừa xuất khẩu BG – dạng hạt – Chỉ số iodine: 900–1000 mg/g – Độ tro: ≤ 3% – Độ cứng: ≥ 95% → Phù hợp lắp cột lọc gia đình 500–2.000 lít/ngày.
• Than hoạt tính Jacobi Thụy Điển Aquasorb 1000 – Chỉ số iodine: > 950 mg/g – Diện tích bề mặt: 1.000 m²/g – Độ cứng: ≥ 95% → Dòng cao cấp nhất hiện nay, dùng cho nước nhiễm dầu, hoá chất nặng.

Cách lắp cột lọc khẩn cấp chỉ trong 30 phút:

1. Dùng thùng phuy 100–200 lít cắt đáy làm cột lọc.
2. Lớp dưới cùng: 10 cm cát thạch anh → 30–40 cm than hoạt tính → lớp vải lọc → vòi ra.
3. Cho nước đã khử trùng clo chảy qua cột với tốc độ chậm (5–8 lít/phút) → nước đầu ra đạt QCVN 01-1:2018/BYT ngay lập tức.

4. Dùng đèn UV và máy lọc RO khẩn cấp – Giải pháp công nghệ cao khi nước cực kỳ nhiễm virus

Khi nguồn nước không chỉ nhiễm vi khuẩn mà còn có nguy cơ virus cao (viêm gan A, rotavirus, norovirus), hoặc nước quá đục khiến clo và đun sôi kém hiệu quả, đèn UV tia cực tím (UV-C 254 nm) là lựa chọn được CDC và WHO khuyến nghị mạnh mẽ.

Nguyên lý: Tia UV phá huỷ trực tiếp ADN/ARN của vi sinh vật trong vòng 8–15 giây mà không để lại dư chất hoá học. Lưu ý bắt buộc: Nước phải trong (<1 NTU) → cần kết hợp lọc thô + than hoạt tính trước khi đưa vào đèn UV. Hiện nay, các máy lọc RO gia đình công suất 75–100 GPD (khoảng 300–400 lít/ngày) có tích hợp sẵn đèn UV đang được Bộ Y tế cho phép sử dụng khẩn cấp sau lũ (miễn là màng RO còn hạn và đèn UV còn sáng xanh).

5. Shock chlorination (khử trùng giếng khoan bị ngập) – Phương pháp chuyên sâu theo tiêu chuẩn CDC

Với hàng nghìn giếng khoan bị ngập nặng sau lũ, chỉ khử trùng nước bề mặt là chưa đủ. Toàn bộ hệ thống giếng và đường ống phải được “sốc clo” một lần để tiêu diệt vi khuẩn bám thành giếng.

Quy trình chuẩn CDC (áp dụng cho giếng khoan đường kính 100–200 mm):

Các bước thực hiện:

1. Tắt điện bơm, mở nắp giếng.
2. Hoà nước Javel với 10–20 lít nước sạch, đổ trực tiếp xuống giếng.
3. Lắp ống hồi lưu từ vòi ngoài trời vào miệng giếng, chạy bơm 1–2 giờ để clo trộn đều và rửa thành giếng.
4. Mở lần lượt mọi vòi trong nhà cho đến khi ngửi thấy mùi clo mạnh.
5. Đóng toàn bộ vòi, để yên ít nhất 12 giờ (tốt nhất 24 giờ).
6. Xả nước ra ngoài (không xả vào ao hồ) cho đến khi hết mùi clo hoàn toàn.
7. Chờ 7–10 ngày sau mới xét nghiệm vi sinh (không uống ngay dù đã hết mùi).

Nếu sau 2 lần sốc clo vẫn còn coliform → cần gọi đội khoan giếng chuyên nghiệp kiểm tra khe nứt vỏ giếng.

Trong 5 cách trên, sự kết hợp “Clo để diệt khuẩn + than hoạt tính chính hãng để loại clo dư và độc chất hữu cơ” là giải pháp tối ưu nhất về chi phí, hiệu quả và an toàn lâu dài cho mọi hộ gia đình sau lũ lụt. Đừng sử dụng than hoạt tính trôi nổi không rõ nguồn gốc – chỉ những sản phẩm có CO-CQ đầy đủ mới đảm bảo khả năng hấp phụ thực sự và không gây nhiễm bẩn thứ cấp.

Liên hệ ngay Môi Trường Xuyên Việt để được giao gấp than hoạt tính Jacobi Thụy Điển hoặc than gáo dừa xuất khẩu BG chính hãng kèm hướng dẫn lắp cột lọc khẩn cấp 24/7. Hotline: 0909.346.047