Nhà máy nước bị ngập – 7 quy trình xử lý nhanh

Mưa lũ kéo dài khiến nhà máy nước bị ngập và trạm bơm bị ngập là tình huống khẩn cấp mà nhiều địa phương Việt Nam phải đối mặt hàng năm. Nước lũ mang theo bùn đất, vi khuẩn, kim loại nặng và chất hữu cơ làm ô nhiễm nghiêm trọng toàn bộ hệ thống lọc, gây nguy cơ mất nước sạch nhiều ngày, thậm chí vài tuần. Theo hướng dẫn của EPA Mỹ và kinh nghiệm thực tế tại Việt Nam, việc khôi phục nhanh chóng chỉ có thể thực hiện khi tuân thủ đúng quy trình khoa học, ưu tiên an toàn và thay thế vật liệu lọc hiệu quả cao.

Ngay sau khi nước rút, doanh nghiệp và chính quyền cần hành động quyết liệt trong “giờ vàng” 24–48h đầu tiên. Bài viết dưới đây tổng hợp 7 bước đã được Môi Trường Xuyên Việt áp dụng thành công tại hàng loạt nhà máy nước và trạm bơm sau bão lũ 2023–2025.

Xem thêm: xử lý nước thải sau ngập lụt

1. Đánh giá an toàn và thiệt hại ban đầu

Không bao giờ được vào khu vực nhà máy nước bị ngập khi chưa cắt toàn bộ nguồn điện và kiểm tra khí độc (H₂S, CH₄). Đội kỹ thuật phải:

• Kiểm tra kết cấu bể, đường ống, tủ điện, motor trạm bơm.
• Đo độ nhiễm bẩn của nước còn đọng (E.coli, Coliform, kim loại nặng).
• Lập biên bản thiệt hại chi tiết để bảo hiểm và báo cáo cơ quan quản lý.

2. Hút bùn, loại bỏ nước lũ và vệ sinh cơ bản

Sử dụng xe hút bùn chuyên dụng và máy bơm chống ngập công suất lớn để rút sạch nước lũ trong vòng 12–24h. Toàn bộ bùn đất, rác hữu cơ phải được vận chuyển đến bãi thải đạt chuẩn. Bước này quyết định 70% tốc độ khôi phục sau đó.

3. Kiểm tra & khắc phục hệ thống điện – trạm bơm bị ngập

Trạm bơm bị ngập là nguyên nhân chính gây tê liệt toàn nhà máy. Thống kê cho thấy hơn 90% motor và tủ điện bị ngập phải thay thế hoặc sấy khô chuyên sâu. Các việc cần làm ngay:

• Tháo rời motor, sấy khô bằng khí nóng 60–80°C trong 48–72h.
• Kiểm tra cách điện ≥ 500 MΩ trước khi đóng điện trở lại.
• Lắp đặt thêm tủ chống ngập tạm thời cho đợt lũ tiếp theo.

4. Vệ sinh, khử trùng bể chứa và đường ống

Sau khi rút hết nước lũ, toàn bộ bể lọc, bể chứa, đường ống phải được:

• Rửa áp lực cao 8–10 bar.
• Ngâm Clo dư 50–100 mg/L trong 24h, sau đó xả rửa đến khi Clo dư <0,5 mg/L.
• Thay thế hoàn toàn lớp vật liệu lọc cũ vì chúng đã bị nhiễm bùn và vi sinh vật gây bệnh.

Đây chính là thời điểm quan trọng nhất để thay thế bằng than hoạt tính chất lượng cao. Môi Trường Xuyên Việt khuyến nghị sử dụng ngay hai dòng sản phẩm chính hãng có sẵn số lượng lớn:

• Than hoạt tính gáo dừa xuất khẩu BG – dạng hạt: chỉ số iod 900–1000 mg/g, độ tro ≤3%, độ cứng ≥95%. Khả năng hấp phụ hữu cơ và kim loại nặng vượt trội, giúp rút ngắn thời gian đạt chuẩn nước chỉ trong 3–5 ngày thay vì 10–14 ngày nếu dùng than thông thường.
• Than hoạt tính Jacobi Thụy Điển Aquasorb 1000: diện tích bề mặt 1000 m²/g, chỉ số iod >950 mg/g, độ cứng ≥95%. Đặc biệt phù hợp với các nhà máy nước sạch đô thị yêu cầu tiêu chuẩn QCVN 01-1:2018/BYT nghiêm ngặt nhất.

Cả hai sản phẩm đều có đầy đủ CO-CQ, giao hàng toàn quốc trong 24–48h sau lũ.

5. Thay thế/khôi phục vật liệu lọc (ưu tiên than hoạt tính)

Sau khi bể đã sạch và khử trùng, việc thay thế lớp vật liệu lọc quyết định tốc độ đạt chuẩn nước đầu ra. Than hoạt tính cũ sau khi ngập lũ gần như mất hoàn toàn khả năng hấp phụ do bị bùn đất bịt kín lỗ xốp. Thay thế ngay bằng than hoạt tính gáo dừa xuất khẩu BG hoặc Jacobi Aquasorb 1000 (đã nêu ở trên) giúp:

• Loại bỏ >95% mùi, màu, dư clo, hợp chất hữu cơ (AOX), thuốc trừ sâu và kim loại nặng chỉ sau 48–72h vận hành.
• Giảm thời gian chạy thử từ 10–14 ngày xuống còn 3–5 ngày.

Lưu ý: lớp than phải được rửa ngược sạch bụi trước khi đưa vào vận hành, tránh hiện tượng “đục đen” trong 24h đầu.

6. Khởi động lại sinh học & kiểm tra chất lượng nước đầu ra

Đối với nhà máy nước thải sinh hoạt hoặc khu công nghiệp có bể Aerotank:

• Bơm tuần hoàn bùn hoạt tính từ bể hiếu khí sang thiếu khí với lưu lượng 25–50% công suất.
• Bổ sung men vi sinh (nếu cần) và duy trì DO 2–4 mg/L.
• Lấy mẫu kiểm tra hàng ngày: BOD₅, COD, NH₄⁺, Tổng Coliform. Chỉ xả thải khi đạt QCVN 40:2011/BTNMT cột A.

Đối với nhà máy nước sạch: chạy lọc liên tục 72h, kiểm tra chỉ tiêu vi sinh và hóa lý theo QCVN 01-1:2018/BYT trước khi cấp lại cho dân cư.

7. Biện pháp phòng ngừa lũ lụt lâu dài cho nhà máy nước

Kinh nghiệm từ các trận lũ lịch sử 2020–2025 cho thấy không thể chỉ “chữa cháy” mỗi năm. Các giải pháp bền vững mà Môi Trường Xuyên Việt đang thi công cho hàng loạt nhà máy:

• Nâng cao tủ điện, motor trạm bơm lên ≥1,5m so với mực nước lũ cao nhất ghi nhận.
• Lắp tường chắn nước di động (flood barrier) và máy bơm tự động xả lũ.
• Dự trữ sẵn 01 bộ vật liệu lọc (than hoạt tính + cát thạch anh) đủ cho 100% khối lượng thay thế.
• Xây dựng phương án máy phát điện dự phòng và đường ống bypass khẩn cấp.

Với hơn 12 năm kinh nghiệm cung cấp than hoạt tính chính hãng và thi công hệ thống xử lý nước sau lũ, Môi Trường Xuyên Việt cam kết hỗ trợ 24/7, giao hàng toàn quốc trong 24–48h và thi công thay thế vật liệu lọc chỉ trong 3–5 ngày sau khi nước rút.

Liên hệ ngay Hotline: 0903.018.135 – 0918.280.905 hoặc xem chi tiết các dòng than hoạt tính cao cấp tại thanhoattinh.net để nhận báo giá ưu đãi sau lũ.